دانشگاه شیراز مطالعات طراحی شهری ایران 3060-8260 3 1 2026 06 21 Analysis of Possible Nightlife Scenarios in Urban Public Spaces: A Case Study of the Historical Fabric of Tehran تبیین و تحلیل سناریوهای زیست شبانه در فضاهای عمومی بافت تاریخی منطقه ۱۲ تهران با رویکرد آینده‌پژوهی 109 138 8549 10.22099/iuds.2026.55230.1121 FA مهسا قانع دکتری شهرسازی، پردیس بین المللی کیش، دانشگاه تهران، ایران حسین خسروی استادیار گروه طراحی شهری، دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه هنر ایران، تهران، ایران Journal Article 2025 12 17 Nightlife, as one of the important components of urban quality of life, cultural vitality, and the socio-economic function of cities, has attracted the attention of researchers in recent years. However, the realization of nightlife in public spaces, especially in historic contexts, faces multiple physical, managerial, and social challenges, and most existing studies lack a forward-looking approach. The present study was conducted with the aim of identifying and analyzing potential scenarios of nightlife in selected public spaces of Tehran’s historic fabric, employing a futures studies approach. The research method was qualitative–analytical and based on cross-impact analysis of indicators. In the first step, using the Delphi technique and the opinions of 15 experts, six key indicators were identified: noise control regulations, diversity of nighttime land uses, police presence and supervision, urban lighting and furnishings, organization of events, and nighttime public transport. Subsequently, the different states of each indicator were defined, and potential future combinations were examined using scenario development and cross-impact matrix analysis. The results indicate that nightlife is a multidimensional phenomenon, dependent on the simultaneous interaction of managerial, social, and physical components. Three potential scenarios were extracted: two scenarios with relatively high internal coherence and full consistency, and one unfavorable and unstable scenario. The relatively favorable scenario emphasizes effective regulation, diversity of land uses, active police presence, improvement of the physical environment, and full access to nighttime transport, creating conditions for enhanced safety and social vibrancy at night. In contrast, the unfavorable scenario shows a simultaneous decline in these components, leading to the deterioration of nightlife. The main finding of the study suggests that the sustainability of nightlife in Tehran’s historic fabric requires, more than mere expansion of activities, intelligent regulation, institutional coordination, and integrated, forward-looking planning. These results can serve as an analytical basis for policy-making and planning of nightlife in urban public spaces, especially in historic contexts. زیست شبانه به‌عنوان یکی از مؤلفه‌های مهم کیفیت زندگی شهری، پویایی فرهنگی و کارکرد اقتصادی‌اجتماعی شهرها، در سال‌های اخیر توجه پژوهشگران را به خود جلب کرده است. بااین‌حال، تحقق زیست شبانه در فضاهای عمومی، به‌ویژه در بافت‌های تاریخی، با چالش‌های کالبدی، مدیریتی و اجتماعی متعددی مواجه است و اغلب مطالعات موجود فاقد رویکرد آینده‌نگر هستند. پژوهش حاضر با هدف تبیین‌وتحلیل سناریوهای محتمل زیست شبانه در فضاهای عمومی منتخب بافت تاریخی تهران و با بهره‌گیری از رویکرد آینده‌پژوهی انجام شد. روش پژوهش کیفی‌تحلیلی و مبتنی بر تحلیل اثرات متقابل شاخص‌ها بود. در گام نخست، با بهره‌مندی از تکنیک دلفی و استفاده از نظرات ۱۵ متخصص شش شاخص کلیدی شامل مقررات کنترل آلودگی صوتی، تنوع کاربری‌های شبانه، حضور و نظارت پلیس، نورپردازی و مبلمان شهری، برگزاری رویدادها و حمل‌ونقل عمومی شبانه شناسایی شد. سپس حالت‌های مختلف هر شاخص تعریف و ترکیب‌های محتمل آینده با استفاده از سناریونویسی و تحلیل ماتریس سازگاری بررسی گردید. نتایج نشان می‌دهد که زیست شبانه پدیده‌ای چندبعدی و وابسته به تعامل هم‌زمان مؤلفه‌های مدیریتی، اجتماعی و کالبدی است. سه سناریوی محتمل استخراج شد: دو سناریو با انسجام درونی نسبتاً زیاد و سازگاری کامل و یک سناریو نامطلوب و ناپایدار. سناریوی نسبتاً مطلوب، اجرای مؤثر مقررات، تنوع کاربری‌ها، حضور فعال پلیس، ارتقای کیفیت محیط کالبدی و دسترسی کامل به حمل‌ونقل شبانه را برجسته می‌کند و زمینه‌ساز افزایش امنیت و سرزندگی اجتماعی در شب می‌شود؛ درحالی‌که سناریوی نامطلوب کاهش هم‌زمان این مؤلفه‌ها را نشان می‌دهد که به افول زیست ‌شبانه منجر می‌شود. یافتۀ اصلی پژوهش نشان می‌دهد که پایداری زیست شبانه در بافت تاریخی تهران بیش از گسترش صرف فعالیت‌ها، نیازمند تنظیم‌گری هوشمندانه، هماهنگی نهادی و برنامه‌ریزی یکپارچۀ مبتنی بر آینده‌نگری است. این نتایج می‌تواند به‌عنوان مبنایی تحلیلی برای سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی زیست شبانه در فضاهای عمومی شهری، به‌ویژه در بافت‌های تاریخی استفاده شود. https://iuds.shirazu.ac.ir/article_8549_138a4b19d66856d685d638b481429ce1.pdf