دانشگاه شیراز مطالعات طراحی شهری ایران 3060-8260 3 1 2026 06 21 The Role of Risk Management in the Performance of Public Transportation Construction Projects for Enhancing the Quality of Access to Urban Public Spaces: A Case Study of Karaj City نقش مدیریت ریسک در عملکرد پروژه‌های عمرانی حمل‌ونقل عمومی برای ارتقای کیفیت دسترسی به فضاهای عمومی شهری؛ مطالعۀ موردی: شهر کرج 59 82 8552 10.22099/iuds.2026.55175.1118 FA احسان علوانی گروه مهندسی عمران، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران سید امیرحسین هاشمی گروه مهندسی عمران، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران رضا فرخ زاد گروه مهندسی عمران، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران Journal Article 2025 12 14 The results indicate that financial risks have the greatest negative impact on the performance of public transport projects, and factors related to financial constraints, bidding costs, and inaccurate cost estimation are considered the main challenges. Technical risks also have a significant negative effect on project performance, but their intensity is lower than that of financial risks. The findings further showed that the performance of public transport projects has a positive and very strong effect on the quality of access to public spaces, with the performance of the urban bus network having the highest influence. Moreover, it was revealed that the three categories of risks cannot directly explain the quality of access, but through reducing project performance, they exert an indirect yet fully significant effect on it. These results indicate that the performance of public transport projects is a critical mediating link in the relationship between risks and access quality, and effective risk management can play a decisive role in improving citizens’ access to public spaces. رشد سریع شهرنشینی در دهه‌های اخیر، اهمیت پروژه‌های عمرانی حمل‌ونقل عمومی را در ارتقای کیفیت دسترسی به فضاهای عمومی شهری برجسته کرده است. بااین‌حال، این پروژه‌ها به‌طور مداوم با انواع ریسک‌های فنی، مالی و محیطی‌مقرراتی مواجهند که می‌توانند عملکرد آن‌ها را تحت‌تأثیر قرار دهند و درنهایت از کیفیت دسترسی شهروندان به فضاهای عمومی بکاهند. هدف این پژوهش، تحلیل تأثیر ریسک‌های پروژه‌های حمل‌ونقل عمومی بر کیفیت دسترسی به فضاهای عمومی با نقش میانجی عملکرد این پروژه‌ها در شهر کرج است. روش پژوهش از نوع کاربردی و مبتنی بر مدل‌سازی معادلات ساختاری (SEM) با رویکرد واریانس‌محور و نرم‌افزار SmartPLS است. داده‌ها از طریق پرسش‌نامه‌ای ساختاریافته گردآوری و میان ۷۰ نفر از مدیران پروژه، کارشناسان و نمایندگان پیمانکاران فعال در حوزۀ پروژه‌های عمرانی و حمل‌ونقل عمومی شهرداری کرج توزیع شده است. نتایج نشان می‌دهد ریسک‌های مالی بیشترین اثر منفی را بر عملکرد پروژه‌های حمل‌ونقل عمومی دارند و عوامل مرتبط با محدودیت‌های مالی، هزینه‌های مناقصه و برآورد نادرست هزینه‌ها، اصلی‌ترین چالش‌ها محسوب می‌شوند. ریسک‌های فنی نیز اثر منفی معناداری بر عملکرد پروژه‌ها دارند؛ اما شدت آن کمتر از ریسک‌های مالی است. همچنین یافته‌ها نشان از این دارد که عملکرد پروژه‌های حمل‌ونقل عمومی تأثیر مثبت و بسیار قوی بر کیفیت دسترسی فضاهای عمومی دارد و در این میان، عملکرد شبکۀ اتوبوس شهری بیشترین اثرگذاری را داراست. از سوی دیگر، مشخص شد که ریسک‌های سه‌گانه به‌صورت مستقیم توان تبیین کیفیت دسترسی را ندارند؛ اما از طریق کاهش عملکرد پروژه‌ها، اثرگذاری غیرمستقیم و کاملاً معناداری بر آن دارند. این نتایج نشان می‌دهد عملکرد پروژه‌های حمل‌ونقل عمومی حلقۀ واسط حیاتی در رابطۀ میان ریسک‌ها و کیفیت دسترسی است و مدیریت مؤثر ریسک‌ها می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در بهبود دسترسی شهروندان به فضاهای عمومی ایفا کند. https://iuds.shirazu.ac.ir/article_8552_bbcfc26ca1980a09b8c62feaeed889de.pdf