دانشگاه شیراز مطالعات طراحی شهری ایران 3060-8260 3 1 2026 06 21 An Analysis of Auditory Rhythms in Urban Markets: A Case Study of the Grand Bazaar of Rasht تحلیلی بر ریتم‌های شنیداری در بازارهای شهری؛ مطالعۀ موردی: بازار بزرگ شهر رشت 83 108 8584 10.22099/iuds.2026.55178.1116 FA سروش عربانی نژاد کارشناسی ارشد برنامه‌ریزی شهری، گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه گیلان، رشت، ایران مریم سجودی پست دکترای شهرسازی، گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه گیلان، رشت، ایران Journal Article 2025 12 12 Traditional markets, as living and multisensory spaces, manifest part of their spatio-temporal organization through recurring and variable patterns of sound. Despite the expansion of soundscape studies, a systematic analysis of temporality and the rhythmic structure of sounds in relation to daily activity cycles in Iran’s historic markets remains largely overlooked. Drawing on Lefebvre’s rhythmanalysis within the soundscape framework, this study analyzes the auditory rhythms of the Grand Bazaar of Rasht across the daily cycle and demonstrates their structural differences in the morning, noon, and evening periods.<br />The research adopts a descriptive–analytical approach and was conducted through soundwalks and field recordings along two main corridors of the bazaar. The data were comparatively analyzed using Sonic Visualiser software based on the complementary indicators of RMS (background texture) and Peaks (salient events).<br />The findings indicate that in the morning the market exists in a state of “pre-density,” where salient peaks emerge at wider temporal intervals and with relative dispersion. At noon, with the intensification of activities, the sequence of salient peaks becomes more compressed, and the market’s rhythm shifts toward a dense linear pattern. In the evening, the rhythmic structure acquires spatial differentiation, as the density of salient events is not uniform across the two corridors.<br />The principal contribution of this study is the formulation of a measurable framework for “auditory rhythms” as the temporal organization of sounds emerging from the interaction between cyclical and linear rhythms, extractable and comparable through the two indicators of RMS and Peaks. This framework provides an analytical tool for identifying focal points for reinforcing auditory rhythms and safeguarding the sonic identity of historic markets within urban planning processes. بازارهای سنتی به‌عنوان فضاهایی زنده و چندحسی، بخشی از سازمان زمانی–فضایی خود را از طریق الگوهای تکرارشونده و متغیر صداها بروز می‌دهند. با وجود گسترش مطالعات منظر صوتی، تحلیل نظام‌مند زمان‌مندی و ساختار ریتمیک اصوات در پیوند با چرخه‌های فعالیت روزمره در بازارهای تاریخی ایران همچنان مغفول مانده است. این پژوهش با تکیه بر ریتم‌شناسی لوفور و در چارچوب منظر صوتی، ریتم‌های شنیداری بازار بزرگ رشت را در چرخه روزانه تحلیل کرده و تفاوت‌های ساختاری آن را در صبح، ظهر و عصر نشان می‌دهد. پژوهش با رویکرد توصیفی–تحلیلی و از طریق پیاده‌روی شنیداری و ثبت میدانی در دو راسته اصلی انجام شد و داده‌ها با نرم‌افزار Sonic Visualiser بر پایه شاخص‌های مکمل RMS (بافت زمینه‌ای) و Peaks (رخدادهای برجسته) به‌صورت مقایسه‌ای تحلیل گردید. یافته‌ها نشان داد در صبح، بازار در وضعیت «پیش‌تراکم» قرار دارد و پیک‌های شاخص با فاصله‌های زمانی بیشتر و پراکندگی نسبی ظاهر می‌شوند. در ظهر، با افزایش تراکم فعالیت‌ها، توالی پیک‌های شاخص فشرده‌تر شده و ریتم بازار به سمت الگوی خطی متراکم حرکت می‌کند. در عصر، ساختار ریتمیک واجد تمایز فضایی شده و چگالی رخدادهای شاخص در دو راسته یکسان نیست. دستاورد پژوهش ارائه صورت‌بندی قابل‌سنجشی از «ریتم‌های شنیداری» به‌مثابه سازمان‌یافتگی زمان‌مند اصوات در تعامل ریتم‌های چرخه‌ای و خطی است که با دو نشانگر RMS و Peaks قابل استخراج و مقایسه می‌شود. این چارچوب می‌تواند ابزاری تحلیلی برای شناسایی کانون‌های تقویت ریتم‌های شنیداری و صیانت از هویت شنیداری بازارهای تاریخی در برنامه‌ریزی شهری فراهم کند. https://iuds.shirazu.ac.ir/article_8584_b3c480274e798c5db595783c57adad87.pdf