تبیین راهبردهای طراحی شهری به‌منظور ارتقای کیفیت پیاده‌مداری در فضاهای عمومی آب‌کنار؛ مورد مطالعه: نوار ساحلی شهر بوشهر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه خلیج فارس، بوشهر، ایران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد طراحی شهری، دانشگاه صنعتی جندی‌شاپور، دزفول، ایران

10.22099/iuds.2025.54482.1056

چکیده

طراحی فضاهای شهری پیاده‌مدار به‌عنوان یکی از ارکان اساسی در ارتقای کیفیت زندگی و پویایی شهری شناخته می‌شود. این پژوهش با هدف ارزیابی وضعیت پیاده‌مداری نوار ساحلی شهر بوشهر و بررسی تأثیر پنج عامل کلیدی (امنیت، دسترسی و اتصال، محیطی، اجتماعی‌فرهنگی و زیبایی‌شناسی) بر آن انجام شده است. داده‌های مورد نیاز از طریق توزیع پرسش‌نامه میان ۲۰۰ نفر از شهروندان به‌روش نمونه‌گیری تصادفی ساده جمع‌آوری شدند و با بهره‌گیری از آزمون تی تک‌نمونه‌ای و تحلیل رگرسیون تجزیه‌وتحلیل شدند. یافته‌های حاصل از آزمون تی حاکی از آن است که از نگاه شهروندان، اغلب شاخص‌ها در وضعیت مطلوب تا نسبتاً مطلوب قرار دارند که نشان‌دهندۀ رضایت نسبی آنان است. همچنین، نتایج تحلیل رگرسیون چندگانه نشان داد که عوامل اجتماعی‌فرهنگی و دسترسی و اتصال، بیشترین تأثیر را بر پیاده‌مداری دارند؛ درحالی‌که عوامل محیطی، امنیتی و زیبایی‌شناسی اگرچه تأثیر مثبت دارند، اما سهم کمتری در تبیین آن ایفا می‌کنند. بر این اساس، تقویت فضاهای اجتماعی و فرهنگی، بهبود زیرساخت‌های پیاده‌روی و حمل‌ونقل، افزایش امنیت و نورپردازی، توسعۀ فضای سبز و ارتقای زیبایی‌شناسی محیط می‌تواند به افزایش پیاده‌مداری در این محدوده کمک شایانی کند. این یافته‌ها می‌تواند راهنمای عملی ارزشمندی برای برنامه‌ریزان و طراحان شهری در جهت بهبود کیفیت فضاهای عمومی نوار ساحلی بوشهر و شهرهای مشابه باشد.

تازه های تحقیق

  • وضعیت پیاده‌مداری نوار ساحلی بوشهر براساس پنج عامل امنیت، دسترسی‌اتصال، محیطی، اجتماعی‌فرهنگی و زیبایی‌شناسی ارزیابی شده است.
  • نتایج رگرسیون چندگانه نشان می‌دهد دو عامل اجتماعی‌فرهنگی و دسترسی‌اتصال بیشترین اثر را بر پیاده‌مداری دارند و سایر عوامل نقش مثبت اما ضعیف‌تری دارند.
  • بهبود فعالیت‌های اجتماعی، تقویت زیرساخت پیاده، ارتقای امنیت، افزایش فضای سبز و بهبود کیفیت بصری به‌عنوان راهبردهای اصلی ارتقای پیاده‌مداری نوار ساحلی پیشنهاد شده‌اند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Explaining Urban Design Strategies to Improve Walkability in Waterfront Public Spaces (Case Study: Bushehr Coastal Strip)

نویسندگان [English]

  • Niloofar Panahi 1
  • Mobina Nowroozi 2
1 Assistant Professor, Department of Urban Planning, Persian Gulf University, Bushehr, Iran
2 Master’s Student in Urban Design, Jundi Shapur University, Dezful, Iran
چکیده [English]

Urban pedestrian-oriented space design is recognized as one of the fundamental pillars in enhancing quality of life and urban vitality. This study was conducted with the aim of assessing the walkability status of the coastal strip of Bushehr City and examining the impact of five key factors (safety, accessibility and connectivity, environmental, socio-cultural, and aesthetic) on it. The required data were collected through the distribution of questionnaires among 200 citizens using a simple random sampling method and were analyzed using the one-sample t-test and regression analysis. The findings of the t-test indicate that, from the citizens’ perspective, most indicators are in a desirable to relatively desirable condition, which reflects their relative satisfaction. Moreover, the results of the multiple regression analysis showed that socio-cultural factors and accessibility and connectivity have the greatest impact on walkability; whereas environmental, safety, and aesthetic factors, although having a positive effect, play a smaller role in explaining it. Accordingly, strengthening social and cultural spaces, improving pedestrian and transportation infrastructure, increasing safety and lighting, expanding green space, and enhancing environmental aesthetics can greatly contribute to increasing walkability in this area. These findings can serve as a valuable practical guide for urban planners and designers in improving the quality of public spaces along the Bushehr coastal strip and in cities with similar conditions.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Walkability
  • Persian Gulf
  • Urban Design
  • Waterfront Public Spaces
  • Coastal Strip

مراجع

  • جهانگیر، صبا، صارمی، حمیدرضا، کلانتری خلیل‌آباد، حسین. ۱۴۰۰، «تبیین اصول و معیارهای طراحی فضای شهری با رویکرد ارتقای پیاده‌مداری موردپژوهی: شهر سنندج»، مطالعات ساختار و کارکرد شهری، دورۀ 8، شمارۀ 27، ص 23-7. https://shahr.journals.umz.ac.ir/article_3351.html
  • طاهری، علی اصغر، ملک پور، محدثه، 1397، «ارائۀ الگویی ﺟﻬﺖ ارزﻳﺎﺑﻲ ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ پیاده‌مداری در مسیر‌های پیاده‌رو ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از رویکرد MCDM در ﺷﻬﺮداری منطقۀ 11»، تهران: جغرافیا و روابط انسانی، دوره 1، شماره 3، ص 60-44. https://www.gahr.ir/article_80786.html
  • کاغذلو، زهرا، لادن مقدم، علیرضا، اکبری، سعید، 1398، «ارزیابی تأثیرات کیفیت منظر شهری در ارتقای پیاده‌مداری در فضاهای عمومی شهری»، مورد مطالعه: شهر رامیان، فصلنامۀ علمی پژوهش و برنامه‌ریزی شهری، سال11 شماره پیاپی40 ص 106-91. https://jupm.marvdasht.iau.ir/article_4012.html
  • معینی، سید محمد مهدی، 1385، «افزایش قابلیت پیاده‌مداری»، گامی به‌سوی شهری انسانی‌تر، نشریۀ هنرهای زیبا، شماره 27 ص 16-5. https://journals.ut.ac.ir/article_15624.html
  • نصیری، اسماعیل، ۱۳۹۰، «راهبردهای طراحی و کنترل فضاهای پیاده‌رو شهری»، نشریۀ رشد آموزش جغرافیا، دورۀ 5، شماره 4. https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/874248
  • Adkins, A., Dill, J., Luhr, G., & Neal, M. (2012). Unpacking Walkability: Testing the Influence of Urban Design Features on Perceptions of Walking Environment Attractiveness. Journal of Urban Design, 17(4), 499–510. https://doi.org/10.1080/13574809.2012.706365
  • Ait Bihi Ouali, L., Laffitte, C., & Graham, D. J. (2021). Quantifying the Impact of Street Lighting and Walkpaths on Street Inclusiveness: The Case of Delhi. SSRN Electronic Journal. https://doi.org/10.2139/ssrn.3909297
  • Alfonzo, M. A. (2005). To Walk or Not to Walk? The Hierarchy of Walking Needs. Environment and Behavior, 37(6), 808–836. https://doi.org/10.1177/0013916504274016
  • Annunziata, A., & Garau, C. (2020). A Literature Review on Walkability and its Theoretical Framework. Emerging Perspectives for Research Developments. In O. Gervasi, B. Murgante, S. Misra, C. Garau, I. Blečić, D. Taniar, B. O. Apduhan, A. M. A. C. Rocha, E. Tarantino, C. M. Torre, & Y. Karaca (Eds.), Computational Science and Its Applications – ICCSA 2020 (Vol. 12255, pp. 422–437). Springer International Publishing. https://doi.org/10.1007/978-3-030-58820-5_32
  • Attia, S., & Ibrahim, A. A. A. M. (2018). Accessible and Inclusive Public Space: The Regeneration of Waterfront in Informal Areas. Urban Research & Practice, 11(4), 314–337. https://doi.org/10.1080/17535069.2017.1340509
  • Baobeid, A., Koç, M., & Al-Ghamdi, S. G. (2021). Walkability and Its Relationships With Health, Sustainability, and Livability: Elements of Physical Environment and Evaluation Frameworks. Frontiers in Built Environment, 7, 721218. https://doi.org/10.3389/fbuil.2021.721218
  • Bempong, A.E., Asiamah, N.( 2022). Neighbourhood walkability as a moderator of the associations between older Ghanaians’ social activity, and the frequency of walking for transportation: A cross-sectional study with sensitivity analyses. Archives of Gerontology and Geriatrics 100, 104660. https://doi.org/10.1016/j.archger.2022.104660
  • Cañas Sanz, C., & Attard, M. (2021). Policy and Planning for Walkability. In International Encyclopedia of Transportation (pp. 340–348). Elsevier. https://doi.org/10.1016/B978-0-08-102671-7.10770-5
  • Carson, J. R., Conway, T. L., Perez, L. G., Frank, L. D., Saelens, B. E., Cain, K. L., & Sallis, J. F. (2023). Neighborhood walkability, neighborhood social health, and self-selection among U.S. adults. Health & Place, 82, 103036. https://doi.org/10.1016/j.healthplace.2023.103036
  • Cerin, E., Saelens, B. E., Sallis, J. F., & Frank, L. D. (2006). Neighborhood Environment Walkability Scale: Validity and Development of a Short Form. Medicine & Science in Sports & Exercise, 38(9), 1682–1691. https://doi.org/10.1249/01.mss.0000227639.83607.4d
  • Elzeni, M.M., ELMokadem, A.A., Badawy, N.M.( 2022). Impact of urban morphology on pedestrians: A review of urban approaches. Cities 129, 103840. https://doi.org/10.1016/j.cities.2022.103840
  • Ewing, R., & Handy, S. (2009). Measuring the Unmeasurable: Urban Design Qualities Related to Walkability. Journal of Urban Design, 14(1), 65–84. https://doi.org/10.1080/13574800802451155
  • Ewing, R., Handy, S., Brownson, R. C., Clemente, O., & Winston, E. (2006). Identifying and Measuring Urban Design Qualities Related to Walkability. Journal of Physical Activity and Health, 3(s1), S223–S240. https://doi.org/10.1123/jpah.3.s1.s223
  • Fonseca, F., Ribeiro, P. J. G., Conticelli, E., Jabbari, M., Papageorgiou, G., Tondelli, S., & Ramos, R. A. R. (2022). Built environment attributes and their influence on walkability. International Journal of Sustainable Transportation, 16(7), 660–679. https://doi.org/10.1080/15568318.2021.1914793
  • Gehl, J. (2010). Cities for People. OISLAND Press.
  • Gorzka, J., Burda, I., & Nyka, L. (2025). Walkability and Flood Resilience: Public Space Design in Climate‐Sensitive Urban Environments. Urban Planning, 10, 9561. https://doi.org/10.17645/up.9561
  • Guimpert, I., Hurtubia, R., 2018. Measuring, understanding and modelling the Walking Neighborhood as a function of built environment and socioeconomic variables. Journal of Transport Geography 71, 32–44. https://doi.org/10.1016/j.jtrangeo.2018.07.001
  • Herrmann-Lunecke, M.G., Mora, R., Vejares, P., 2021. Perception of the built environment and walking in pericentral neighbourhoods in Santiago, Chile. Travel Behaviour and Society 23, 192–206. https://doi.org/10.1016/j.tbs.2021.01.002
  • Humpel, N., Marshall, A. L., Leslie, E., Bauman, A., & Owen, N. (2004). Changes in neighborhood walking are related to changes in perceptions of environmental attributes. Annals of Behavioral Medicine, 27(1), 60–67. https://doi.org/10.1207/s15324796abm2701_8
  • Hynes, M., & Seoighthe, E. (2018). Heading in the Right Direction? Investigating Walkability in Galway City, Ireland. Urban Science, 2(2), 31. https://doi.org/10.3390/urbansci2020031
  • Ingram, M., Adkins, A., Hansen, K., Cascio, V., & Somnez, E. (2017). Sociocultural perceptions of walkability in Mexican American neighborhoods: Implications for policy and practice. Journal of Transport & Health, 7, 172–180. https://doi.org/10.1016/j.jth.2017.10.001
  • Jahangir, S., Saremi, H., & Kalantari Khalilabad, H. (2021). Explaining the principles and criteria of urban space design with an approach to promoting walkability: A case study of Sanandaj city. Urban Structure and Function Studies, 8(27), 7–23. [in Persian]. https://shahr.journals.umz.ac.ir/article_3351.html
  • Kaczynski, A. T. (2010). Neighborhood Walkability Perceptions: Associations With Amount of Neighborhood-Based Physical Activity by Intensity and Purpose. Journal of Physical Activity and Health, 7(1), 3–10. https://doi.org/10.1123/jpah.7.1.3
  • Kaghazlou, Z., Moghaddam, A. L., & Akbari, S. (2019). Evaluating the effects of urban landscape quality on promoting walkability in urban public spaces: A case study of Ramian city. Scientific-Research Quarterly of Urban Research and Planning, 11(40), 91–106. [in Persian]. https://jupm.marvdasht.iau.ir/article_4012.html
  • Lachapelle, U., Frank, L., Saelens, B. E., Sallis, J. F., & Conway, T. L. (2011). Commuting by Public Transit and Physical Activity: Where You Live, Where You Work, and How You Get There. Journal of Physical Activity and Health, 8(s1), S72–S82. https://doi.org/10.1123/jpah.8.s1.s72
  • Litman, T. A. (2003). Economic Value of Walkability. Transportation Research Record: Journal of the Transportation Research Board, 1828(1), 3–11. https://doi.org/10.3141/1828-01
  • Loukaitou-Sideris, A. (2006). Is it Safe to Walk?1 Neighborhood Safety and Security Considerations and Their Effects on Walking. Journal of Planning Literature, 20(3), 219–232. https://doi.org/10.1177/0885412205282770
  • Marzban, Ameneh, & Soleymani-rad, M. (2022). Do walkable neighborhoods promote physical activity؟. SSU, 11(1), 1 EP – 2. https://doi.org/10.18502/jchr.v11i1.9088
  • Matloob, F. A., Ismail, K. J. A., & Alfakhry, A. A. (2024). What Impacts Walkability in Mosul: The Role of Accessibility at Neighborhood Level. International Journal of Sustainable Development and Planning, 19(7), 2579–2586. https://doi.org/10.18280/ijsdp.190714
  • Moeini, S. M. M. (2006). Increasing walkability: A step toward a more human-centered city. Fine Arts Journal, (27), 5–16. [in Persian]. https://journals.ut.ac.ir/article_15624.html
  • Nasiri, E. (2011). Design and control strategies for urban pedestrian spaces. Roshd Journal of Geography Education, 5(4). [in Persian]. https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/874248
  • Opuni, F.F., Asiamah, N., Danquah, E., Ricky-Okine, C.K., Ocloo, E.C., Quansah, F., 2022. The associations between pro-environment behaviours, sustainability knowingness, and neighbourhood walkability among residents of Accra Metro in Ghana: A cross-sectional analysis. Journal of Transport & Health 25, 101375. https://doi.org/10.1016/j.jth.2022.101375
  • Park, S., Choi, K., & Lee, J. S. (2015). To Walk or Not to Walk: Testing the Effect of Path Walkability on Transit Users’ Access Mode Choices to the Station. International Journal of Sustainable Transportation, 9(8), 529–541. https://doi.org/10.1080/15568318.2013.825036
  • Pivo, G., & Fisher, J. D. (2011). The Walkability Premium in Commercial Real Estate Investments. Real Estate Economics, 39(2), 185–219. https://doi.org/10.1111/j.1540-6229.2010.00296.x
  • Roscoe, C., Gulliver, J., & Fecht, D. (2020). ‘Green walkability’ and physical activity in UK Biobank. ISEE Conference Abstracts, 2020(1), isee.2020.virtual.P-0084. https://doi.org/10.1289/isee.2020.virtual.P-0084
  • Saelens, B. E., Sallis, J. F., Black, J. B., & Chen, D. (2003). Neighborhood-Based Differences in Physical Activity: An Environment Scale Evaluation. American Journal of Public Health, 93(9), 1552–1558. https://doi.org/10.2105/AJPH.93.9.1552
  • Saghapour, T., Moridpour, S., & Thompson, R. (2019). Sustainable transport in neighbourhoods: Effect of accessibility on walking and bicycling. Transportmetrica A: Transport Science, 15(2), 849–871. https://doi.org/10.1080/23249935.2018.1540502
  • Shields, R., Gomes Da Silva, E. J., Lima E Lima, T., & Osorio, N. (2023). Walkability: A review of trends. Journal of Urbanism: International Research on Placemaking and Urban Sustainability, 16(1), 19–41. https://doi.org/10.1080/17549175.2021.1936601
  • Southworth, M. (2005). Designing the Walkable City. Journal of Urban Planning and Development, 131(4), 246–257. https://doi.org/10.1061/(ASCE)0733-9488(2005)131:4(246)
  • Taheri, A. A., & Malekpour, M. (2018). Proposing a model for evaluating walkability capacity on pedestrian routes using the MCDM approach in Municipality District 11. Geography and Human Relations, 1(3), 44–60. [in Persian]. https://www.gahr.ir/article_80786.html
  • Van Den Berg, P. E. W., Liao, B., Gorissen, S., Van Wesemael, P. J. V., & Arentze, T. A. (2024). The Relationship between Walkability and Place Attachment and the Mediating Role of Neighborhood-Based Social Interaction. Journal of Planning Education and Research, 44(3), 1730–1741. https://doi.org/10.1177/0739456X221118101
  • Villanueva, K., Giles-Corti, B., Bulsara, M., Trapp, G., Timperio, A., McCormack, G., & Van Niel, K. (2014). Does the walkability of neighborhoods affect children’s independent mobility, independent of parental, socio-cultural and individual factors? Children’s Geographies, 12(4), 393–411. https://doi.org/10.1080/14733285.2013.812311
  • Zhang, X., Melbourne, S., Sarkar, C., Chiaradia, A., & Webster, C. (2020). Effects of green space on walking: Does size, shape and density matter? Urban Studies, 57(16), 3402–3420. https://doi.org/10.1177/0042098020902739
  • Zhu, X., Yu, C.-Y., Lee, C., Lu, Z., & Mann, G. (2014). A retrospective study on changes in residents’ physical activities, social interactions, and neighborhood cohesion after moving to a walkable community. Preventive Medicine, 69, S93–S97. https://doi.org/10.1016/j.ypmed.2014.08.013
مطالعات طراحی شهری ایران
دوره 2، شماره 2 - شماره پیاپی 4
مقالات این شماره در دست انتشار و در حال قرارگیری در وبسایت است
دی 1404
صفحه 5-24

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 16 فروردین 1404
  • تاریخ بازنگری: 30 اردیبهشت 1404
  • تاریخ پذیرش: 17 خرداد 1404
  • تاریخ اولین انتشار: 09 دی 1404
  • تاریخ انتشار: 30 دی 1404

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار