تأثیر طراحی محیطی در پیشگیری از جرم و بهبود امنیت زنان در پارک‌های شهری؛ مطالعۀ موردی پارک کاردانش بهبهان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموخته کارشناسی ارشد، گروه طراحی شهری، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران

2 استادیار گروه شهرسازی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران

چکیده

پارک‌های شهری به‌عنوان بخش جدایی‌ناپذیر شهرهای معاصر، نقش کلیدی در ارتقای کیفیت زندگی شهروندان ایفا می‌کنند. با رشد جمعیت شهری و افزایش چالش‌هایی نظیر آلودگی محیطی و گسترش فضاهای کالبدی، ضرورت توجه به امنیت این فضاها، به‌ویژه برای گروه‌های آسیب‌پذیر مانند زنان، بیش از پیش آشکار شده است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل و ارزیابی امنیت زنان در پارک کاردانش شهر بهبهان انجام شد. این مطالعه از نوع توصیفی‌تحلیلی بوده و داده‌ها از طریق مطالعات کتابخانه‌ای و توزیع ۱۰۰ پرسش‌نامه در محدودۀ پارک جمع‌آوری شده است. تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SPSS و آزمون‌های آماری نظیر آزمون تی و هم‌بستگی انجام شد. یافته‌ها نشان داد که مؤلفۀ قلمروبندی، مهم‌ترین عامل در طراحی محیطی برای بهبود امنیت زنان در پارک کاردانش است؛ به‌طوری‌که تعریف دقیق فضاهای عمومی و خصوصی به افزایش احساس امنیت کمک کرده است. همچنین، متغیر نفوذپذیری در سطح رضایت‌بخشی قرار دارد و رعایت سلسله‌مراتب دسترسی، جداسازی مسیرهای پیاده‌وسواره و یکپارچگی شبکۀ معابر به تقویت ارتباط فضایی و افزایش ایمنی منجر شده است. نظارت طبیعی و کنترل دسترسی نیز رابطۀ معناداری با امنیت اجتماعی زنان نشان داد؛ به‌گونه‌ای که تقویت این مؤلفه‌ها به کاهش ترس و افزایش حضور زنان در پارک کمک می‌کند. بااین‌حال، مشکلاتی نظیر آلودگی‌های محیطی و کمبود مبلمان مناسب از موانع اصلی رضایت کاربران شناسایی شد. این یافته‌ها بر ضرورت بهره‌گیری از اصول پیشگیری از جرم از طریق طراحی محیطی (CPTED) برای ارتقای امنیت زنان در فضاهای شهری تأکید دارد و پیشنهادهایی نظیر افزایش روشنایی، نصب دوربین‌های مداربسته و بهسازی کالبدی ارائه می‌دهد.

تازه های تحقیق

  • تفکیک فضاهای عمومی، نیمه‌عمومی و خصوصی مهم‌ترین عامل ارتقای امنیت زنان در پارک کاردانش است.
  • تقویت نظارت طبیعی و کنترل دسترسی باعث کاهش ترس و افزایش حضور اجتماعی زنان می‌شود.
  • بهبود نفوذپذیری و سلسله‌مراتب دسترسی با طراحی مناسب شبکه معابر، امنیت و رضایت شهروندان را افزایش می‌دهد.
  • کیفیت پایین محیط و کمبود مبلمان شهری مناسب، رضایت و احساس امنیت زنان را کاهش می‌دهد.
  • به‌کارگیری اصول CPTED مانند نورپردازی بهتر، دوربین مداربسته و اصلاحات فیزیکی، امنیت زنان در فضاهای شهری را افزایش می‌دهد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Impact of Environmental Design on Crime Prevention and Improving Women's Safety case study: Kardanesh Behbahan Park

نویسندگان [English]

  • Yaghub Baboli 1
  • Mohammad Ali Khaliji 2
1 Department of Urban Planning, Ahv.C., Islamic Azad University, Ahvaz, Iran.
2 Department of Urban Planning, Ahv.C., Islamic Azad University, Ahvaz, Iran.
چکیده [English]

Urban parks, as an integral part of contemporary cities, play a key role in enhancing the quality of life for citizens. With the growth of urban populations and increasing challenges such as environmental pollution and the expansion of physical spaces, the need to address the safety of these spaces, particularly for vulnerable groups like women, has become more evident. This study was conducted to analyze and evaluate the safety of women in Kardanesh Park in Behbahan. The research is descriptive-analytical, and data were collected through library studies and the distribution of 100 questionnaires within the park area. Data analysis was performed using SPSS software and statistical tests such as the t-test and correlation analysis. The findings revealed that territoriality is the most significant factor in environmental design for improving women's safety in Kardanesh Park, with clear definitions of public and private spaces contributing to an increased sense of security. Additionally, the variable of permeability was found to be at a satisfactory level, and adherence to access hierarchy, separation of pedestrian and vehicular paths, and integration of the street network enhanced spatial connectivity and safety. Natural surveillance and access control also showed a significant relationship with women's social safety, as strengthening these components helped reduce fear and increase women's presence in the park. However, issues such as environmental pollution and a lack of suitable furniture were identified as major barriers to user satisfaction. These findings underscore the importance of applying Crime Prevention Through Environmental Design (CPTED) principles to enhance women's safety in urban spaces and propose measures such as improving lighting, installing CCTV cameras, and upgrading physical infrastructure.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Urban space
  • urban parks
  • women's safety
  • Behbahan
  • باعزم، ریحانه، خدیجه سفیری، خلیل میرزایی، عبدالحسین کلانتری. (1401). ادراک زنان پیرامون فضا شهر تهران. فصلنامۀ مطالعات توسعۀ اجتماعی ایران، ۱۴(۲)، ۱۸۷-۲۰۱. https://jisds.srbiau.ac.ir/article_20439.html
  • برومند، مریم، شیرین طغیانی، حمید صابری. (1396). ارزیابی تأثیرات مؤلفه‌های فضای شهری بر شکل‌گیری الگوهای رفتاری با تأکید بر جنسیتی شدن آن؛ نمونۀ موردی: منطقۀ ۲ تهران. نشریۀ مدیریت شهری، 16(46)، 241-260. https://magiran.com/paper/1673180
  • صفایی‌پور، مسعود، پیری فاطمه، امان‌پور سعید، شجاعیان علی. (1395). بررسی احساس امنیت زنان در پارک‌های شهری با تأکید بر شاخص‌های محیطی (کالبدی) و اجتماعی (نمونۀ موردی: شهر ایلام). نشریۀ پلیس زن، 9(۲۳)، ۵-۲۹. https://magiran.com/paper/1586217
  • پوراحمد، احمد، محمود آروین، نگار رحیم‌پور. (1396). ارزیابی احساس امنیت زنان در فضاهای شهری؛ مطالعۀ موردی: منطقۀ یک شهر اهواز. فصلنامۀ مطالعات شهری، ۶(۲۳)، ۵۳-۶۸. https://urbstudies.uok.ac.ir/article_50553_359bc40519203a574a50bf96ce82bb67.pdf
  • ذاکری‌هامانه، راضیه، سیدعلیرضا افشانی، عباس عسکری ندوشن. (1391). بررسی رابطۀ سرمایۀ اجتماعی و میزان احساس امنیت اجتماعی در شهر یزد. مجلۀ جامعه‌شناسی ایران، ۱۳(۳)، ۸۳-۱۱۰. http://www.jsi-isa.ir/article_21047_e9742af6a27c89ea44a654ba30b9f4e8.pdf
  • رفیعیان، مجتبی، مریم فرح‌زاد، سعید کامیابی، عباس ارغان. (1397). شناسایی عوامل تأثیرگذار بر حضور و مشارکت زنان در فضای شهری از منظر حق به شهر. فصلنامۀ تحقیقات جغرافیایی، 33(1)، 95-108. https://magiran.com/paper/1844083
  • شریعتی مزینانی، سعید، سیمین فروغ‌زاده. (1396). فضاهای عمومی و امنیت زنان در شهر مشهد. پژوهش‌های راهبردی مسائل اجتماعی ایران، 6(4)، 71-90. doi:10.22108/ssoss.2018.100985.1007
  • صالحی، زهرا، سیدهادی حسینی. (1400). تأثیر حضور در فضای زنانه بر حق زنان به شهر با نقش تعدیلگر انگیزه (موردمطالعه: پارک‌های بانوان شهر اصفهان). نشریۀ توسعۀ محلی (روستایی‌شهری)، ۱۲(۲)، 415-445. https://magiran.com/paper/2311904
  • عزیززاده، محمود، بهرام عنایتی، مریم فرزانه. (1394). لزوم ارتقای امنیت محیطی در پایداری پارک‌های شهری؛ با بهره‌گیری از رویکرد .CPTED نشریۀ معماری و شهرسازی پایدار، 3(1)، 1-14. https://magiran.com/paper/1851301
  • لطیفی، غلامرضا، ایمان قلندریان، صدیقه سرگزی. (1397). بررسی تأثیر اماکن مذهبی در احساس امنیت زنان (مورد مطالعه: امامزاده یحیی شهرساری). فصلنامۀ برنامه‌ریزی رفاه و توسعۀ اجتماعی، ۹(33)، ۱۳۵-۱۶۷. https://magiran.com/paper/1853432
  • محمدی، مریم. (1398). بازشناسی تقابل‌های دوگانۀ فضای شهری جنسیتی، مبتنی بر رویکرد نشانه‌شناسی‌تحلیلی بر فضای عمومی در محلات سنتی. نشریۀ معماری و شهرسازی ایران، ۹(۱۶)، ۳۳-۵۱. https://magiran.com/paper/1978932
  • نورانی، س.، فرید نورانی و پورمحمدی، م. (1392). شهر دوستدار زنان، مطالعۀ موردی: مرکز شهر اردبیل. فصلنامۀ آمایش محیط، 5(19)، 165. https://magiran.com/paper/1122568
  • نورانی، سمیه، فرید نورانی، محمدرضا پورمحمدی. (1397). تبارشناسی نسل سوم نظریۀ پیشگیری از جرم از طریق طراحی محیطی .(CPTED) فصلنامۀ مطالعات پیشگیری از جرم، 13(47)، 85-115. https://magiran.com/paper/1947134
  • همدانی، آذین حاجی‌احمدی، حمید ماجدی، لعلا جهانشاهلو. (1394). بررسی معیارهای تأثیرگذار بر افزایش میزان فعالیت زنان در فضاهای شهری، مطالعۀ موردی: محلۀ پونک (۲۰متری گلستان)، شهر تهران. فصلنامۀ مطالعات شهری، 4(14)، 47-60. https://magiran.com/paper/1736201

 

  • Abu-Saud, M. (1993). The methodology of the Islamic behavioral sciences. American Journal of Islam and Society, 10(3), 382-395.
  • Azizzadeh, M., Enayati, B. and Farzaneh, M. (2015). The Necessity of Promoting Environmental Security for Sustainable Urban Parks; Utilising the CPTED Approach. Journal of Sustainable Architecture and Urban Design, 3(1), 1-14. [In Persian]
  • Baazm, Reyhaneh, Safiri, Khadigeh, Mirzaei, K, & Kalantari, A. (2022). women's perception about the space of Tehran city. journal of iranian social development studies (Jisds), 14(2), 187-201. [In Persian]
  • Carmona, M., & Tiesdell, S. (2007). Urban design reader: Routledge.
  • Evaluation the Impacts of Urban Elements on Formation of Behavioral Patterns by Emphasizing Gendered Urban Spaces (Case study: 2nd Region of Tehran’s Municipality). Journal title 2017; 16 (46) :241-260. [In Persian]
  • farahzad M, Rafieian M, kamyab S, arghan A. Identifying the Factors Influencing the Presence and Participation of Women in Urban Space from View of Right to the City. GeoRes 2018; 33 (1) :95-108. [In Persian]
  • Hajiahmadi Hamedani, A., Majedi, H. and Jahanshahloo, L. (2015). Evaluation criteria affecting the activity of women in urban areas, Case study: 20th Golestan Dist, poonak, Tehran. Motaleate Shahri, 4(14), 47-60. [In Persian]
  • Hillier, B., Penn, A., Hanson, J., Grajewski, T., & Xu, J. (1993). Natural movement: or, configuration and attraction in urban pedestrian movement. Environment and Planning B: planning and design, 20(1), 29-66.
  • Kimic, K., & Polko, P. (2022). The use of urban parks by older adults in the context of perceived security. International journal of environmental research and public health, 19(7), 4184.
  • latifi, G., Galandarian, I. sargazi, S. (2017). The Impact of Religious Places on the Feeling of Safety Among Women. Social Development & Welfare Planning, 8(33), 135-167. doi: 10.22054/qjsd.2017.8706. [In Persian]
  • Mahrous, A. M., Moustafa, Y. M., & Abou El-Ela, M. A. (2018). Physical characteristics and perceived security in urban parks: Investigation in the Egyptian context. Ain Shams Engineering Journal, 9(4), 3055-3066.
  • Marginson, S. (2007). The public/private divide in higher education: A global revision. Higher education, 53, 307-333.
  • Mohammadi, M. (2019). Redefining the Binary Oppositions of Gendered Urban Space Based on Semeiotics Approach -An Analysis to the Public Space of Traditional Neighborhood. Journal of Iranian Architecture & Urbanism(JIAU), 9(2), 33-51. doi: 10.30475/isau.2019.87932. [In Persian]
  • Moir, E., Hart, T. C., Reynald, D. M., & Stewart, A. (2019). Typologies of suburban guardians: understanding the role of responsibility, opportunities, and routine activities in facilitating surveillance. Crime Prevention and Community Safety, 21, 1-21.
  • Nourani, s, Nourani, F, & Pourmohammadi, M. (2013). women-ferienly city case study: center of ardabil city. environmental based territorial planning (amayesh), 5(19), 165-181. SID. https://sid.ir/paper/130663/en. [In Persian]
  • Safaiepour,, Piri, F., Amanpour, S., Shojaieyan, A. (2016). Women's Sense of Security in Urban Parks with an emphasis on environmental (physical) and social indicators (Case Study: City of Ilam), Police Women, 9(23), 5-29. magiran.com/p1586217 . [In Persian]
  • Safari, M., Shamai, A., Movahed, A. and Shahhosseini, P. (2021). The effect of presence in women's space on women's rights to the city with the role of motivating moderator (Case study: Women's parks in Isfahan). The Journal of Community Development (Rural-Urban), 12(2), 415-445. doi: 10.22059/jrd.2021.313733.668599. [In Persian]
  • Shariati Mazinani, S. and Foroghzadeh, S. (2017). urban public spaces and women security: The case study of Mashhad. Strategic Research on Social Problems, 6(4), 71-90. doi: 10.22108/ssoss.2018.100985.1007. [In Persian]
  • Zakeri-Hamane, R. , Afshani, S. A. and Askari-Nodoushan, A. (2012). Social Capital and the Sense of Social Security in the City of Yazd, Iran. Iranian Journal of Sociology, 13(3), 83-110. [In Persian]

 

  • تاریخ دریافت: 09 اسفند 1403
  • تاریخ بازنگری: 05 فروردین 1404
  • تاریخ پذیرش: 23 فروردین 1404
  • تاریخ اولین انتشار: 29 خرداد 1404
  • تاریخ انتشار: 29 خرداد 1404