تبیین ضوابط طراحی منظر مولد یکپارچۀ شهری با کاربست اصول کشاورزی شهری؛ مطالعۀ موردی: گذر تاریخی سیدذوالفقار شیراز

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد طراحی شهری، بخش شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه شیراز

2 دانشیار، بخش شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه شیراز

3 استادیار، بخش شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه شیراز

چکیده

کشاورزی شهری فعالیتی است که شامل تولید، رشد، فراوری و توزیع غذا و سایر محصولات می‌شود. این فعالیت از طریق کاشت گیاهان و پرورش احشام درون یا حومۀ شهرها به‌منظور رفع نیاز روزانۀ ساکنان انجام می‌گیرد. وجه تمایز کشاورزی شهری با کشاورزی روستایی، تنها در کلمۀ «شهر» نیست؛ بلکه در ادغام آن با سیستم شهری است. این مقاله، کاربست اصول کشاورزی شهری را در طراحی منظر مولد یکپارچۀ شهری، به‌عنوان رهیافتی در برنامه‌ریزی فضای شهری تعریف می‌کند. کشاورزی شهری به‌عنوان یکی از زیرساخت‌های پایدار در نظر گرفته شده است. هدف پژوهش، ارائۀ ضوابط طراحی منظر مولد یکپارچۀ شهری برای گذر تاریخی سیدذوالفقار شیراز، با کاربست اصول کشاورزی شهری در فضاهای باز دارای پتانسیل آن و ایجاد فضاهای باز مولد شهری است. در این پژوهش کاربردی، ابتدا با استفاده از روش توصیفی‌تحلیلی در قالب مطالعات کتابخانه‌ای، به ارائۀ شاخص‌ها و مصادیق کشاورزی شهری و منظر مولد یکپارچه به‌عنوان بستری برای تحقق کشاورزی شهری پرداخته شده است. شاخص‌ها دربردارندۀ پنج بعد سلامتی، اقتصادی، اجتماعی، زیست‌محیطی و کالبدی هستند. در مرحلۀ بعد با استفاده از روش پیمایشی، فضاهای دارای پتانسیل شناسایی شده و نقشه‌ها با استفاده از نرم‌افزار GIS تحلیل شده‌اند. در انتها نیز الگوها و نمودهای طراحانه در قالب ضوابط عملیاتی تدوین شده است. نتایج تحقیق نشان داد که با کاربست اصول کشاورزی شهری در فضاهای ناشی از تخریب در بافت‌های تاریخی، فضاهای بازمولد ایجاد می‌شود و با تشکیل شبکه‌‌ای ازین فضاها، منظر مولد یکپارچه ارائه می‌گردد. توسعه و گسترش این مفهوم، فرصتی مناسب برای حفظ میراث تاریخی در کنار مزایای تولیدی و زیست‌محیطی فراهم می‌آورد.

تازه های تحقیق

  • کشاورزی شهری در کاهش بحران‌ها و مسائل موجود در شهر، ناشی از رشد شهرها و مدیریت فضاهای باز شهری نقش مهمی دارد.
  • منظر مولد یکپارچۀ شهری شامل شبکۀ فضاهای باز مولد شهری و مسیرهای سبز و پیاده هستند که در سطح شهر گسترش یافته‌اند.
  • هدف پژوهش، طراحی منظر مولد یکپارچۀ گذر تاریخی سیدذوالفقار شیراز با کاربست اصول کشاورزی شهری در فضاهای باز مولد است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Developing Design Guidelines for Continuous Productive Urban Landscapes (CPUL) Based on Urban Agriculture Principles: A Case Study of Seyyed Zolfaqar Passageway in the Historic Fabric of Shiraz

نویسندگان [English]

  • zahra hassandaie 1
  • Mahsa Sholeh 2
  • Sahand Lotfi 2
  • Mohammad hosseinpour 3
1 M. A. in Urban Design, Department of Urban Planning and Design, Faculty of Art and Architecture, Shiraz University,
2 Associate Professor, Department of Urban Planning and Design, Faculty of Art and Architecture, Shiraz University
3 Assistant Professor, Department of Urban Planning and Design, Faculty of Art and Architecture, Shiraz University
چکیده [English]

Urban agriculture involves producing, growing, processing, and distributing food and other products through plant cultivation and animal husbandry within or on the outskirts of cities to meet residents' daily needs. Its distinction from rural agriculture lies in the word 'urban' and its integration with urban systems. This paper defines the application of urban agricultural principles in generating cohesive urban landscape design as an approach to urban spatial planning. Urban agriculture is considered a sustainable infrastructure. The research aims to provide comprehensive guidelines for integrated urban landscape design, drawing from the historical context of Seyed Zolfaqar Passageway in Shiraz, employing urban agricultural principles in potential open spaces and creating generative urban open spaces. This applied research first presents indicators and examples of urban agriculture and integrated generative landscapes as a framework for realizing urban agriculture. These indicators encompass five dimensions: health, economic, social, environmental, and physical. Subsequently, potential spaces are identified using survey methods and analyzed through GIS software mapping. Finally, design patterns are formulated into action plan guidelines, ensuring a thorough and complete approach. The findings reveal that applying urban agriculture principles to underutilized or deteriorated spaces within historic urban fabrics can generate productive open areas. When interconnected, these spaces form a Continuous Productive Urban Landscape (CPUL). Expanding this approach presents a strategic opportunity for the preservation of historical heritage while concurrently enhancing urban productivity and environmental sustainability.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Productive Urban Open Spaces
  • Urban Agriculture
  • Continuous Productive Urban landscape
  • Seyyed Zolfaqar Passageway in the Historic Fabric of Shiraz

مراجع

  • آریان پور، علیرضا (1365). پژوهشی در شناخت باغ‌های ایران و باغ‌های تاریخی شیراز. چاپ گلشن. چاپ اول.
  • بازگیر، سعید،فیروزی، زهرا،شمسی‌پور،علی اکبر و مقبل، معصومه . (1398). تحلیل فضایی شرایط محیطی کشاورزی شهری در کلان‌شهر تهران (مطالعۀ موردی: منطقۀ 5). پژوهش‌های جغرافیای برنامه‌ریزی شهری، 7(1) ، 111-125. doi:10.22059/jurbangeo.2019.262056.939
  • جاهد، مریم؛ یزدانفر، سید عباس و نوروزیان ملکی، سعید . (1400). مرور سیستماتیک راهکارهای طراحی کالبدِ کشاورزی شهری درون فضاهای همسایگی. فصلنامۀ علوم محیطی، 19(2) ، 21-38. doi: 10.52547/envs.30858
  • حمیدی، کلثوم و یعقوبی، جعفر (1394). بررسی تاریخچۀ کشاورزی شهری و وضعیت آن در کشورهای مختلف جهان. چهارمین کنفرانس ملی کشاورزی ارگانیک و مرسوم. 28 و 29 مرداد 1394.
  • حمیدی، کلثوم؛ یعقوبی، جعفر و احدنژاد، محسن (1399). کشاورزی شهری: راهبردی برای توسعۀ اشتغال و کارآفرینی. نشریه کارآفرینی در کشاورزی، ج.6، ش 1، بهار 1398، 114-110.
  • روضاتی، ح. و قنبران، ع. (1392). ارتقای کیفیت زیست‌محیطی شهرها با رویکرد کشاورزی شهری (نمونه موردی: شهر اصفهان). معماری و شهرسازی پایدار, 1(1 ), 1-12.
  • محمدی، مریم و ابراهیمی‌نیا، دلارام (1397). کاربست اصول کشاورزی شهری در مقیاس محلات. نمونۀ موردی: محلۀ امامزاده یحیی در تهران. مجله منظر،11(46):24-39.
  • Ariyanpoor, Alireza(1986), Research of Historical Gardens of Iran and Shiraz, first edition, shiraz.(in Persian)
  • Azunre, Gideon Abagna; Amponsah, Owusu; Peprah, Charles. et al. (2019). A review of the role of urban agriculture in the sustainable city discourse. Cities, 93, 104–119.
  • Chu, Dong & Bohn, Katrin (2019). Food-productive infrastructure: Enabling agroecological transitions from an urban design perspective. In 9th international AESOP Sustainable Food Planning Conference: Agroecological transitions confronting climate breakdown: Food planning for the post-carbon city, Madrid, Spain.
  • Cohen, Nevin; Reynolds, Kristin & Sanghvi, Rupal (2012). Five Borough Farm: Seeding the Future of UrbanAgri­culture in New York City. Design Trust for Public Space.
  • Francis, Mark (1987). Urban open spaces. Advances in environment, behavior, and design, 1; Plenum Press. New York and London.
  • Game, Ibrahim & Primus, Richaela (2015). GSDR 2015 Brief Urban Agriculture, State University of New York College of Forestry and Environmental Science.
  • Geoffriau, E. et al. (2017), Introduction into urban agriculture concept and types. URBAN GREEN TRAIN Modules and Resources (IO2). Module 1.
  • Hamidi, K., Yaghoubi, J., & Ahadnejad Reveshty, M. (2019). Urban agriculture: a strategy to promote employment and entrepreneurship. Journal of Studies in Entrepreneurship and Sustainable Agricultural Development, 6(1), 101-114. doi: 10.22069/jead.2020.18392.1428 (in Persian)
  • Henk de Zeeuw, Ir. (2004). The development of Urban Agriculture; some lessons learnt. the International Conference”Urban Agriculture, Agro-tourism and City Region Development”. Beijing, 10-14 October, 2004.
  • Karaca, Elif (2019). Edible Landscapes as a Solution to Food Security Problem. In book: Theory and Practice in Social Sciences (pp.227-240). Kliment Ohridski University Press. October 2019.
  • Khalilnezhad, Seyyed Mohammad Reza (2016). Urban Agriculture as a Tool for City and Landscape Planning in Iran with Emphasize On the Role of Persian Garden. PHD Thesis in Department of Landscape and Open Spaces Development, Technical University of Kaiserslautern, Germany.
  • Letterio, Leanna (2021). The Nature of Urban Infrastructure: Re-imagining the City as a Continuous Productive Urban Landscape (Published Master Thesis in Architecturer). Faculty of Architecture and Planning, Dalhousie University, Halifax, Canada.
  • Martin Adrienne M.; Verhagen Joep & Abatania Luke (2008). Urban agriculture and social exclusion, Urban Agric., 2008, 20, 1-3.
  • Mitchell, Maurice; Iglesias, Amara Roca (2019). Urban agriculture in Kathmandu as a catalyst for the civic inclusion of migrants and the making of a greener city, Frontiers of Architectural Research, Volume 9, Issue 1, 2020, Pages 169-190, ISSN 2095-2635.
  • Mohammadi, M., & Ebrahimi Nia, D. (2019). Applying Urban Agriculture Principles in Neighborhood Scale Case Study: Imamzadeh Yahya Neighborhood of Tehran. MANZAR, the Scientific Journal of landscape, 11(46), 24-39. doi: 10.22034/manzar.2019.84294 (in Persian)
  • Mougeot, Luv J.A., Ph.D (2000). Urban Agriculture: Definition, Presence, Potentials and Risks, and Policy Challenges. International Development Research Centre (IDRC). Cities Feeding People Series,Report 31.
  • Philips,April (2013),Designing Urban Agriculture: A Complete Guide to the Planning, Design, Construction, Maintenance and Management of Edible Landscapes, Published by Wiley.
  • Rozati, H., & Ghanbaran, A. (2013). Improve of urban environmental quality approach to urban agriculture (Case study: Isfahan). Journal of Sustainable Architecture and Urban Design, 1(1), 1-12. (in Persian)
  • Sarker, Arif H; Bornman, Janet F. & Marinova, Dora  (2019). A Framework for Integrating Agriculture in Urban Sustainability in Australia. Urban Science, 3(2), 50.
  • Smit, Jac; Ratta, Annu & Nasr, Joe (1996). Urban agriculture. Food, jobs, and sustainable cities. United Nations development program (UNDP). Publication Series for Habitat II, 1.
  • Steele, Kim (2017). Urban Farming workbook: An introduction to urban farming, from types and benefits to strategies and regulations. The elemental group, 2017 VITALYST HEALTH FOUNDATION, 2929 N CENTRAL AVE, SUITE 1550, PHOENIX AZ 85012. 602-385-6500.
  • Steuri, B., Vignola, G. (2015). Towards productive and socio-natural urban landscapes : tapping urban agriculture’s potential as a tool for sustainable development. Thesis for: M.Sc. in Resource Efficiency in Architecture and PlanningAdvisor: U. Dietrich, A. Jurleit. 13140/RG.2.2.36313.19046.
  • Turkyılmaz, Cigdem Canbay; Pellitero, Ana M. Moya; Turkyılmaz, Emrah & Da Silva Eliziario, Josue (2013). Urban Rehabilitation: Reinventing a Productive Landscape Istanbul, Golden Horn Case Study. Archnet-IJAR, 7(2), 282-296.
  • Van Veenhuizen, Rene (2006). Cities Farming for the Future: Urban Agriculture for Green and Productive Cities, (RUAF Foundation, IIRR and IDRC, 2006, p. 2).
  • Viljoen, Andre & Bohn, Katrin (2011). The edible city: Envisioning the continuous productive urban landscape (CPUL). Field Journal, 4(1), 149-161.
  • Viljoen, Andre & Bohn, Katrin (2017). Food and urban design: Urban agriculture as Second Nature? In P. Naccarato, & K. LeBesco (Eds.), The Bloomsbury Handbook of Food and Popular Culture (pp. 169-183). Bloomsbury Academic.
  • Viljoen, Andre & Bohn, Katrin (2014). Second nature urban agriculture: Designing productive cities. Routledge.
  • Viljoen, Andre & Bohn, Katrin (2010). Continuous Productive Urban Landscape (CPUL): designing essential infrastructure. LA China (Landscape Architecture China), 9(1), 24-30.
  • Viljoen, Andre & Bohn, Katrin (2005). Continuous Productive Urban Landscapes: urban agriculture as an essential infrastructure. Urban Agriculture Magazine, (15), 2005, p. 34-36.
  • Viljoen, Andre; Bohn, Katrin & Howe, Joe (2005). Continuous Productive Urban Landscapes: Designing Urban Agriculture for Sustainable cities. Architectural Press, An imprint of Elsevier, Linacre House, Jordan Hill, Oxford OX2 8DP, 30 Corporate Drive, Burlington, MA 01803.
  • Yang, Yuanchuan; Zhang, Yukun & Huang, Si (2020). Urban Agriculture Oriented Community Planning and Spatial Modeling in Chinese Cities. Sustainability, 12(20), 8735.

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 09 اسفند 1403
  • تاریخ بازنگری: 08 فروردین 1404
  • تاریخ پذیرش: 25 فروردین 1404
  • تاریخ اولین انتشار: 29 خرداد 1404
  • تاریخ انتشار: 29 خرداد 1404

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار