کاربست «طراحی شهری» در «سالمندی در مکان» در محله زرگنده، تهران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه آموزشی برنامه‌ریزی و طراحی شهری و منطقه‌ای دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی تهران، ایران

2 گروه برنامه‌ریزی و طراحی شهری و منطقه‌ای دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی تهران، ایران

10.22099/iuds.2026.55166.1115

چکیده

رشد فزاینده جمعیت سالمندان در جوامع شهری، ضرورت توجه به کیفیت زندگی برای این گروه را بیش‌ازپیش برجسته ساخته است. در این میان، رویکرد «سالمندی در مکان» باهدف امکان‌پذیر ساختن ادامه زندگی باکیفیت سالمندان در محله‌های خود، چارچوبی مناسب برای ارزیابی و بهینه‌سازی محیط‌های شهری فراهم می‌کند. باوجود اهمیت این موضوع، ادبیات پژوهشی ایران کمتر به‌صورت مستقیم و ساختارمند به مفهوم سالمندی در مکان پرداخته است. این مطالعه، باهدف ارتقا «سالمندی در مکان» با کاربست «طراحی شهری» در محله زرگنده تهران انجام‌شده است. بر این مبنا، ابتدا در مطالعه‌ای کتابخانه‌ای برای تدوین مدل مفهومی مطالعه، مجموعه‌ای از معیارها و شاخص‌های مرتبط از ادبیات دانشگاهی بین‌المللی و داخلی استخراج شد و سپس این شاخص‌ها در محیط جی‌آی‌اس به لایه‌های مکانی تبدیل گردید و سنجیده شد. در ادامه، با تلفیق و روی‌هم گذاری لایه‌ها، وضعیت محله ازنظر کیفیت زندگی سالمندان مبتنی بر رویکرد «سالمندی در مکان», تحلیل و نواحی مناسب و نامناسب شناسایی شدند. یافته‌ها نشان می‌دهد که بخش‌هایی از محله به دلیل ریزدانگی، شیب‌های نامناسب، نزدیکی به بزرگراه، کمبود فضاهای سبز قابل‌استفاده و نابرابری دسترسی به خدمات شهری، برای سالمندان چالش آفرین هستند و باید با مداخلات کالبدی کیفیت محیطی مطلوب‌تری را برای سالمندان فراهم آورند. بر اساس این نتایج، مجموعه‌ای از استلزامات طراحی در مقیاس خرد و فضای شهری و میانی یعنی مقیاس محله ارائه‌شده است که می‌تواند برای سیاست‌گذاران شهری، برنامه‌ریزان و مدیران خدمات سلامت در جهت ارتقای کیفیت زندگی سالمندان کاربرد داشته باشد. این پژوهش نشان می‌دهد که ترکیب تحلیل عینی و ادراکی با ابزارهای فضایی می‌تواند چارچوب مؤثری برای سنجش و بهبود تحقق «سالمندی در مکان» سالمندان در مقیاس محله فراهم آورد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Application of Urban Design in Aging in Place in Zargandeh Neighborhood, Tehran

نویسندگان [English]

  • Armin Kiamarsi 1
  • Azadeh Lak 2
1 The Department of Urban and Regional Planning and Design, Faculty of Architecture and Urbanism, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran
2 The Department of Urban and Regional Planning and Design, Faculty of Architecture and Urbanism, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran
چکیده [English]

The rapid growth of the elderly population in urban societies has increasingly highlighted the need to improve the quality of life for this group. In this context, the Aging in Place approach, which aims to enable older adults to continue living with an acceptable quality of life within their own neighborhoods, provides an appropriate framework for evaluating and improving urban environments. Despite its importance, the concept of Aging in Place has been addressed less directly and systematically in Iranian research.



This study aims to promote Aging in Place through the application of urban design in the Zargandeh neighborhood of Tehran. To this end, a library-based review was conducted to develop a conceptual model, and a set of relevant criteria and indicators was extracted from international and national academic sources. These indicators were then transformed into spatial layers within a GIS environment and analyzed. By integrating and overlaying these layers, the neighborhood’s condition in terms of elderly quality of life, based on the Aging in Place approach, was assessed and suitable and unsuitable areas were identified.



The results show that some parts of the neighborhood are challenging for older adults due to fine-grained urban fabric, steep slopes, proximity to highways, lack of accessible green spaces, and unequal access to urban services. These conditions require physical interventions to create a more supportive environment for the elderly. Accordingly, a set of design recommendations at both micro and neighborhood scales is proposed. The findings suggest that combining objective and perceptual analyses with spatial tools provides an effective framework for evaluating and enhancing Aging in Place at the neighborhood level.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Aging in Place
  • Urban Design of the Zargandeh Neighborhood
  • Aging

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 30 بهمن 1404
  • تاریخ دریافت: 20 آذر 1404
  • تاریخ بازنگری: 30 بهمن 1404
  • تاریخ پذیرش: 30 بهمن 1404
  • تاریخ اولین انتشار: 30 بهمن 1404
  • تاریخ انتشار: 30 بهمن 1404