سیر تحول پژوهش‌های منظر صوتی (2000–2025): شناسایی شکاف‌های نظری و روش‌شناختی به کمک یک مرور سیستماتیک

نوع مقاله : مقاله مروری

نویسندگان

1 استادیار گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه کردستان، سنندج، کردستان، ایران.

2 مربی گروه موسیقی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه کردستان، سنندج، کردستان، ایران.

چکیده

حوزۀ مطالعات منظر صوتی طی ۲۵ سال گذشته دستخوش تحولی بنیادین شده و از مجموعه‌ای از پژوهش‌های پراکنده به یک حوزۀ میان‌رشته‌ای ساختاریافته تبدیل شده است. با وجود رشد چشمگیر انتشارات علمی، ادبیات موجود همچنان با سه شکاف اساسی مواجه است: نبود درک جامع از سیر تحول مفهومی و روش‌شناختی منظر صوتی؛ غلبۀ رویکردهای غرب‌محور در مرورهای پیشین و فاصلۀ قابل‌توجه میان یافته‌های پژوهشی و کاربردهای عملی. هدف این مطالعه، انجام مروری نظام‌مند برای ۱. ترسیم مسیر تحول پژوهش‌های منظر صوتی در ابعاد نظری، روش‌شناختی و کاربردی، ۲. تحلیل توزیع جغرافیایی و تنوع فرهنگی مطالعات،۳. بررسی تأثیر استانداردهای IS012913 بر هم‌گرایی یا واگرایی روش‌های پژوهشی و ۴. توسعۀ مدلی نظری برای تبیین الگوهای تحول و شکاف‌هاست. براساس دستورالعمل PRISMA2020، جست‌وجوی جامعی در شش پایگاه‌دادۀ PubMed, Web of Science, ProQuest,Scopus, CINAHL,EBSCOhost انجام شد. از میان ۲۶۵ رکورد اولیۀ شناسایی‌شده پس از حذف موارد تکراری، ۵۰ مطالعه واجد شرایط برای تحلیل نهایی انتخاب شدند. یافته‌ها پنج دوره تحول و یک مدل چهارلایه‌ای تحول منظر صوتی را شناسایی می‌کند و نشان می‌دهد: ۱. تغییر بنیادین از «صدا = سیگنال فیزیکی» به «صدا = تجربۀ انسانی» در پژوهش‌ها در طی زمان صورت گرفته و ابزارهای اندازه‌گیری فیزیکی به‌سمت سنجش ادراکی حرکت کرده و از ۸ روش به ۴۷ روش افزایش یافته است؛ ۲. درحالی‌که لایه‌های نظری و روش‌شناختی به بلوغ نسبی رسیده‌اند، لایه‌های زمینه‌ای‌فرهنگی و کاربردی همچنان عقب‌مانده‌اند؛ پدیده‌ای که در این پژوهش «پارادوکس بلوغ نامتوازن» نام‌گذاری شده است.

تازه های تحقیق

  • پژوهش حاضر با تلفیق تحلیل کتاب‌سنجی، تحلیل محتوای کیفی و چهارچوب PRISMA، تلاش می‌کند تصویری جامع از تحول منظر صوتی را در سه سطح سنتز توصیفی، مفهومی و تفسیرگرایانه ارائه دهد.
  • پژوهش‌های منظر صوتی طی ۲۵ سال از یک حوزۀ آکوستیکی محض به شاخه‌ای میان‌رشته‌ای و انسان‌محور تبدیل شده‌اند.
  • مدل چندلایۀ این مقاله نشان می‌دهد که تغییرات مشاهده‌شده در پارادایم‌ها، روش‌شناسی، ادراکات انسانی و کاربردهای عملی، همگی اجزای یک «بلوغ نامتوازن اما پیشرونده» در این حوزه هستند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The Evolution of Soundscape Research (2000–2025): Identifying Theoretical and Methodological Gaps Through a Systematic Review

نویسندگان [English]

  • Nina Khalighi 1
  • Mohammad Mirzaei Kootenaei 2
1 Assistant Professor, Department of Urban Planning, Faculty of Art and Architecture, University of Kurdistan, Sanandaj, Kurdistan, Iran.
2 Music instructor, Faculty of Art and Architecture, University of Kurdistan, Sanandaj, Kurdistan, Iran.
چکیده [English]

Over the past 25 years, the field of soundscape studies has undergone a fundamental transformation, evolving from a collection of fragmented research efforts into a structured interdisciplinary domain. Despite the remarkable growth in scientific publications, the existing literature continues to face three major gaps: (1) the lack of a comprehensive understanding of the conceptual and methodological evolution of soundscape research; (2) the predominance of Western-centric perspectives in previous review studies; and (3) a significant disconnect between research findings and practical applications.
The aim of this study is to conduct a systematic review in order to (1) map the evolutionary trajectory of soundscape research across theoretical, methodological, and applied dimensions; (2) analyze the geographical distribution and cultural diversity of studies; (3) examine the influence of the ISO 12913 standards on the convergence or divergence of research methods; and (4) develop a theoretical model to explain patterns of evolution and existing gaps.
Following the PRISMA 2020 guidelines, a comprehensive search was conducted across six databases. From an initial set of 265 records, 50 studies were selected for final analysis. The findings identify five evolutionary phases and a four-layer model of soundscape evolution, revealing that while the theoretical and methodological layers have reached relative maturity, the contextual–cultural and applied layers remain underdeveloped—a phenomenon referred to in this study as the “paradox of uneven maturity.

کلیدواژه‌ها [English]

  • soundscape
  • systematic review
  • bibliometric analysis
  • content analysis
  • PRISMA guidelines
  • paradigmatic transformation

مراجع

  • Aletta, F., Kang, J., & Axelsson, Ö. (2016). Soundscape descriptors and a conceptual framework for developing predictive soundscape models. Landscape and Urban Planning, 149, 65–74. https://doi.org/10.1016/j.landurbplan.2016.02.001
  • Aletta, F., Oberman, T., Mitchell, A., Tong, H., & Kang, J. (2020). Assessing the changing urban sound environment during the COVID-19 lockdown period using short-term acoustic measurements. Noise Mapping, 7(1), 123–134. https://doi.org/10.1515/noise-2020-0011
  • Axelsson, Ö., Nilsson, M. E., & Berglund, B. (2010). A principal components model of soundscape perception. Journal of the Acoustical Society of America, 128(5), 2836–2846. https://doi.org/10.1121/1.3493436
  • Berglund, B., Lindvall, T., & Schwela, D. H. (Eds.). (1999). Guidelines for community noise. World Health Organization. https://apps.who.int/iris/handle/10665/66217
  • Brown, A. L., Kang, J., & Gjestland, T. (2011). Towards standardization in soundscape preference assessment. Applied Acoustics, 72(6), 387–392. https://doi.org/10.1016/j.apacoust.2011.01.001
  • Chitra, D. (2020). Understanding the soundscape environment of an urban park through landscape elements. Sustainable Cities and Society, 62, 102386. https://doi.org/10.1016/j.scs.2020.102386
  • Dubois, D., Guastavino, C., & Raimbault, M. (2006). A cognitive approach to urban soundscapes: Using verbal data to access everyday life auditory categories. Acta Acustica United with Acustica, 92(6), 865–887.
  • Erfanian, M., Mitchell, A. J., Kang, J., & Aletta, F. (2019). The psychophysiological implications of soundscape: A systematic review of empirical literature and a research agenda. International Journal of Environmental Research and Public Health, 16(19), 3533. https://doi.org/10.3390/ijerph16193533
  • Guastavino, C. (2006). The ideal urban soundscape: Investigating the sound quality of French cities. Acta Acustica United with Acustica, 92(6), 945–951.
  • Hong, J. Y., & Jeon, J. Y. (2013). Designing sound and visual components for enhancement of urban soundscapes. Journal of the Acoustical Society of America, 134(3), 2026–2036. https://doi.org/10.1121/1.4817924
  • Hong, J. Y., & Jeon, J. Y. (2015). Influence of urban contexts on soundscape perceptions: A structural equation modeling approach. Landscape and Urban Planning, 141, 78–87. https://doi.org/10.1016/j.landurbplan.2015.05.004
  • Hossain, M. R., Ashraf, M., & Timmermans, H. (2025). Indoor soundscapes: A systematic review on psychoacoustic and perceptual attributes. Building and Environment, 248, 111082. https://doi.org/10.1016/j.buildenv.2024.111082
  • International Organization for Standardization. (2014). Acoustics — Soundscape — Part 1: Definition and conceptual framework (ISO 12913-1:2014). https://www.iso.org/standard/52161.html
  • International Organization for Standardization. (2018). Acoustics — Soundscape — Part 2: Data collection and reporting requirements (ISO/TS 12913-2:2018). https://www.iso.org/standard/75267.html
  • International Organization for Standardization. (2019). Acoustics — Soundscape — Part 3: Data analysis (ISO/TS 12913-3:2019). https://www.iso.org/standard/75393.html
  • Jeon, J. Y., Hong, J. Y., Lavandier, C., Lafon, J., Axelsson, Ö., & Hurtig, M. (2018). A cross-national comparison in assessment of urban park soundscapes in France, Korea, and Sweden. Journal of the Acoustical Society of America, 133(4), 2852–2862. https://doi.org/10.1121/1.5009892
  • Jeon, J. Y., & Jo, H. I. (2020). Effects of audio-visual interactions on soundscape and landscape perception and their influence on satisfaction with the urban environment. Building and Environment, 169, 106544. https://doi.org/10.1016/j.buildenv.2019.106544
  • Jeon, J. Y., Lee, P. J., You, J., & Kang, J. (2010). Perceptual assessment of quality of urban soundscapes with combined noise sources and water sounds. Journal of the Acoustical Society of America, 127(3), 1357–1366. https://doi.org/10.1121/1.3298437
  • Jeon, J. Y., Lee, P. J., You, J., & Kang, J. (2012). Acoustical characteristics of water sounds for soundscape enhancement in urban open spaces. Journal of the Acoustical Society of America, 131(3), 2101–2109. https://doi.org/10.1121/1.3681938
  • Kang, J. (2007). Urban sound environment. Taylor & Francis. https://doi.org/10.1201/9781482265613
  • Kang, J. (2023). From understanding to designing soundscapes. Frontiers of Architectural Research, 12(3), 526–536. https://doi.org/10.1016/j.foar.2023.02.001
  • Kang, J., Aletta, F., Gjestland, T. T., Brown, L. A., Botteldooren, D., Schulte-Fortkamp, B., Lercher, P., van Kamp, I., Genuit, K., Fiebig, A., Coelho, J. L. B., Maffei, L., & Lavia, L. (2016). Ten questions on the soundscapes of the built environment. Building and Environment, 108, 284–294. https://doi.org/10.1016/j.buildenv.2016.08.011
  • Kang, J., & Zhang, M. (2010). Semantic differential analysis of the soundscape in urban open public spaces. Building and Environment, 45(1), 150–157. https://doi.org/10.1016/j.buildenv.2009.05.014
  • Lionello, M., Aletta, F., & Kang, J. (2023). A systematic review of prediction models for the experience of urban soundscapes. Applied Acoustics, 203, 109216. https://doi.org/10.1016/j.apacoust.2022.109216
  • Liu, F., & Kang, J. (2016). A grounded theory approach to the subjective understanding of urban soundscape in Sheffield. Cities, 50, 28–39. https://doi.org/10.1016/j.cities.2015.08.002
  • Liu, J., Kang, J., Behm, H., & Luo, T. (2014). Effects of landscape on soundscape perception: Soundwalks in city parks. Landscape and Urban Planning, 123, 30–40. https://doi.org/10.1016/j.landurbplan.2013.12.003
  • Liu, J., Kang, J., Luo, T., Behm, H., & Coppack, T. (2013). Spatiotemporal variability of soundscapes in a multiple functional urban area. Landscape and Urban Planning, 115, 1–9. https://doi.org/10.1016/j.landurbplan.2013.03.008
  • McDonnell, M. J., Menz, C. S., Fuller, R. A., & Dallimer, M. (2025). Exploring the impacts of the soundscape, awe and knowledge on pro-environmental intent among visitors to urban nature. Journal of Environmental Psychology, 98, 102240. https://doi.org/10.1016/j.jenvp.2024.102240
  • Mitchell, A., Oberman, T., Aletta, F., Erfanian, M., Kachlicka, M., Lionello, M., & Kang, J. (2020). The International Soundscape Database: An integrated multimedia database of urban soundscape surveys—questionnaires with acoustical and contextual information. Applied Sciences, 10(6), 2117. https://doi.org/10.3390/app10062117
  • Mitchell, A., Oberman, T., Aletta, F., Voigt, K. S., Kang, J., & Erfanian, M. (2022). How to analyse and represent quantitative soundscape data. JASA Express Letters, 2(3), 037201. https://doi.org/10.1121/10.0009794
  • Payne, S. R., Davies, W. J., & Adams, M. D. (2009). Research into the practical and policy applications of soundscape concepts and techniques in urban areas (NANR 200). Department for Environment, Food and Rural Affairs, London.
  • Raimbault, M., & Dubois, D. (2005). Urban soundscapes: Experiences and knowledge. Cities, 22(5), 339–350. https://doi.org/10.1016/j.cities.2005.05.003
  • Schafer, R. M. (1969). The new soundscape: A handbook for the modern music teacher. BMI Canada.
  • Schafer, R. M. (1977). The tuning of the world. Alfred A. Knopf. [Reissued 1994 as The soundscape: Our sonic environment and the tuning of the world. Destiny Books]
  • Southworth, M. (1969). The sonic environment of cities. Environment and Behavior, 1(1), 49–70. https://doi.org/10.1177/001391656900100104
  • Szeremeta, B., & Zannin, P. H. T. (2009). Analysis and evaluation of soundscapes in public parks through interviews and measurement of noise. Science of the Total Environment, 407(24), 6143–6149. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2009.08.039
  • Truax, B. (1984). Acoustic communication. Ablex Publishing.
  • Truax, B. (1999). Handbook for acoustic ecology (2nd ed.). Cambridge Street Publishing. http://www.sfu.ca/sonic-studio/handbook/
  • Van Renterghem, T., & Botteldooren, D. (2016). View on outdoor vegetation reduces noise annoyance for dwellers near busy roads. Landscape and Urban Planning, 148, 203–215. https://doi.org/10.1016/j.landurbplan.2015.12.018
  • Watts, G. R., Chinn, L., & Godfrey, N. (1999). The effects of vegetation on the perception of traffic noise. Applied Acoustics, 56(1), 39–56. https://doi.org/10.1016/S0003-682X(98)00019-X
  • Xu, W., & Tong, H. (2025). Soundscape research in wind farms: A state-of-art review. Noise & Vibration Worldwide, 56(1-2), 3–18. https://doi.org/10.1177/14613484241309057
  • Yang, W., & Kang, J. (2005a). Acoustic comfort evaluation in urban open public spaces. Applied Acoustics, 66(2), 211–229. https://doi.org/10.1016/j.apacoust.2004.07.011
  • Yang, W., & Kang, J. (2005b). Soundscape and sound preferences in urban squares: A case study in Sheffield. Journal of Urban Design, 10(1), 61–80. https://doi.org/10.1080/13574800500062395
  • Yu, L., & Kang, J. (2008). Effects of social, demographical and behavioral factors on the sound level evaluation in urban open spaces. Journal of the Acoustical Society of America, 123(2), 772–783. https://doi.org/10.1121/1.2821955
  • Yu, L., & Kang, J. (2010). Factors influencing the sound preference in urban open spaces. Applied Acoustics, 71(7), 622–633. https://doi.org/10.1016/j.apacoust.2010.02.005
  • Zhang, D., Zhang, M., Liu, D., & Kang, J. (2023). Mandarin Chinese translation of the ISO-12913 soundscape attributes to investigate the mechanism of soundscape perception in urban open spaces. Applied Acoustics, 201, 109109. https://doi.org/10.1016/j.apacoust.2022.109109
  • Zhang, M., & Kang, J. (2007). Towards the evaluation, description, and creation of soundscapes in urban open spaces. Environment and Planning B: Planning and Design, 34(1), 68–86. https://doi.org/10.1068/b31162
  • Zhang, Y., Kang, J., & Jin, H. (2025). Soundscape and its context: A systematic review-based framework. Landscape and Urban Planning, 245, 105012. https://doi.org/10.1016/j.landurbplan.2024.105012

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 14 بهمن 1404
  • تاریخ بازنگری: 02 فروردین 1405
  • تاریخ پذیرش: 18 فروردین 1405
  • تاریخ اولین انتشار: 18 فروردین 1405
  • تاریخ انتشار: 31 خرداد 1405

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار